خانه / مباحث متفرقه / شرایط امام جماعت

شرایط امام جماعت

شرایط امام جماعت به نقل از توضیح المسائل ، امام جماعت چه ویژگی هایی باید داشته باشد ؟

امام جماعت یا پیش‌ نماز کسی است که در نماز جماعت جلو می‌ایستد و دیگران به او اقتدا می‌کنند. در فقه، امام جماعت باید واجد شرایطی باشد که بلوغ، عقل و عدالت از مهمترین آنهاست.

شرایط امام جماعت
شرایط امام جماعت

در انتخاب امام جماعت، امام معصوم (ع) بر همه مقدّم‌ است و در صورت عدم حضور امام معصوم، امام راتب، امیر منصوب از سوی حاکم عادل، صاحب‌خانه و سادات بر دیگران مقدم‌اند. همچنین فقیهان متاخر، روحانی بودن پیشنماز را از اولویت‌های انتخاب امام جماعت می‌دانند.

شرایط امام جماعت

در فقه شیعه برای فردی که تصدی امامت جماعت را می‌پذیرد، شرایطی ذکر شده است. این شرایط عبارتند از :

  1. بلوغ
  2. عقل
  3. عدالت
  4. مؤمن (شیعه دوازده امامی) بودن
  5. حلال‌زادگی
  6. مرد بودن (اگر همه یا بعض مأمومان، مرد هستند)
  7. درست بودن قرائت نماز
  8. ختنه بودن
  9. اگر مأمومان ایستاده هستند، امام جماعت باید ایستاده باشد

شرایط امام جماعت که در توضیح المسائل آمده از این قرار است: امام جماعت باید بالغ و عاقل و شیعه دوازده امامى و عادل و حلال‏زاده باشد و نماز را به طور صحیح بخواند و اگر مأموم مرد است امام او هم باید مرد باشد و اقتدا کردن بچه ممیز که خوب و بد را مى‏فهمد به بچه ممیز دیگر جایز نیست، و احتیاط واجب آن است که امام جماعت زن نیز مرد باشد.

بنابراین و با توجه به شرایط امام جماعت، شخصی که امام جماعت است باید این شرایط را داشته باشد. در احراز این شرایط نظر مأمومین شرط است. پس اگر امام را دارای شرایط بدانند، می توانند اقتدا کنند و در غیر این صورت نمی توانند. در احراز این شرایط عمل به ظاهر افراد کفایت می کند و تجسس لازم نیست و در صورتی که شک کند، امام از شرایطش مانند عدالت دور شده است یا نه؟ باز هم می تواند اقتدا کند و به شک خودش نباید اعتنا کند.

توجه داشته باشید که از تهمت زدن به مسلمان پرهیز شود. برخی بدون دلیل و یا با دلیل های تخیلی از شرکت در نماز جماعت خودداری می کنند و احیاناً دیگران را نیز از این فیض بزرگ باز می دارند.

کسانی که امامت آنان مکروه است

  1. حاضر برای مسافر و بر عکس
  2. مبتلا به بیماری خوره (جذام) و پیسی (برص)
  3. کسی که حدّ شرعی بر او جاری شده است، پس از توبه
  4. کسی که به جهت عذری ختنه نکرده است
  5. اعرابی برای غیر اعرابی به قول مشهور میان متأخّران
  6. کسی که با تیمّم‌ نماز می‌گزارد برای کسی که با وضو نماز می‌خواند
  7. کسی که مأمومان از امامت او ناخشنودند

برخی، امامت اسیر، بافنده، حجامت‌گر، دباغ، حبس کننده ادرار و مدفوع و نیز امامت ناقص برای کامل و کامل برای کامل‌تر را مکروه شمرده‌اند

اولویت در امامت

بر اساس فقه شیعه، در انتخاب امام برای نماز جماعت، امام معصوم(ع) بر همه مقدّم‌ است. در صورت عدم حضور امام معصوم بنابر استحباب یا افضلیت عمل اولویتی به ترتیب زیر بین افراد برقرار است :

  1. امام راتب (فردی که به صورت مستمر و ثابت امام جماعت مسجد یا هر مکان دیگری را برعهده دارد)
  2. امیر منصوب از سوی امام عادل
  3. صاحب‌خانه در منزل خود بر دیگران مقدم است
  4. سادات و هاشمیون، در امامت جماعت بر دیگران که از سایر جهات با او مساوی‌اند، اولویت دارند

در صورت‌ اختلاف دو یا چند نفر درباره امامت، بنابر تصریح برخی، منتخبِ مأمومان بر دیگران مقدّم است و در فرض اختلاف مأمومان در تقدیم فردی، به مرجّحات یا امتیازات فردی رجوع می‌شود. در شمار مرجّحات و نیز ترتیب بین آنها و تقدیم یکی بر دیگری اختلاف است. قول مشهور، تقدیم «أقْرَأ» (آن که قرائتش نیکوتر است) بر «أفْقَه» (داناترین به مسائل و احکام شرعی) و «أفْقَه» بر سایر امتیازات، مانند سبقت در ایمان، مسنّ‌تر بودن و زیباتر بودن است. در صورت تساوی از همه جهات، قرعه زده می‌شود و آن که قرعه به نامش درآمد مقدّم می‌گردد.

مستحبات امامت جماعت

انجام و رعایت اموری برای امام جماعت مستحب است؛ برخی از آن‌ها عبارتند از :

  1. قرار گرفتن در وسط صف
  2. مراعات حال ناتوان‌ترین مأمومان در افعال نماز، مگر آنکه خود آنان خواهان طولانی شدن نماز باشند
  3. بلند کردن صدا به‌اندازه متعارف تا قرائت و ذکرهای نماز به گوش مأمومان برسد
  4. طول دادن رکوع به دو برابر زمان معمول به منظور رسیدن کسی که قصد پیوستن به جماعت را دارد
  5. برنخاستن از جای خود پس از اتمام نماز تا زمانی که نماز مأمومان تمام نشده است

اقتدا به امام جماعت غیر روحانی

فقیهان متاخر، روحانی بودن پیشنماز را از اولویت‌های انتخاب امام جماعت می‌دانند. نظر برخی از آنان عبارتست از :

  • امام خمینی شرط جواز اقتدا به غیر روحانی را عدم دسترسی به روحانی می‌داند
  • آیت الله صافی گلپایگانی اصل مسئله را حتی درباره اقتدای روحانی و مجتهد به غیر مجتهد و روحانی جایز دانسته ولی در جماعت مساجد به علت ثواب بیشتر اقتدا به عالم دینی همچنین وجود سیره بر این روش و نیز مصالح دیگری امامت شخص روحانی را توصیه می‎کند
  • آیت الله خامنه ای نیز توصیه می‌کند که با وجود دسترسی به روحانی به غیر روحانی اقتدا نشود
  • آیت الله مکارم شیرازی امامت غیر روحانى واجد شرایط را در صورت عدم دسترسی به روحانى واجد شرایط بدون اشکال دانسته و در صورت دسترسی به روحانى واجد شرایط، به احتیاط را در مقدم داشتن او معتقد است
  • منبع : wikishia.net
[تعداد: 4    میانگین: 5/5]

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *